Na tropie akromegalii,
co wiemy, a czego jeszcze nie wiemy
o genetycznych uwarunkowaniach choroby?
Dr Anna Bogusławska
Klinika Endokrynologii,
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
CASE STUDY 1
Wywiad
Mężczyzna 41 lat
Urodzony w 1979 r.
Wzrost 182 cm, MPH 179 cm, masa ciała: 93 kg
Lekarz rodzinny zauważył cechy wyglądu
typowe dla akromegalii:
powiększenie rąk i stóp (3 numery),
zmiana rysów twarzy: wysunięcie kości policzkowych,
obniżenie tonu głosu,
zmęczenie, potliwość, bóle stawów, chrapanie.
Opóźnienie rozpoznania: 4 lata
Badania dodatkowe
MR przysadki (2012 r.)
W obrębie przedniego płata ognisko o wyraźnie słabszym wzmocnieniu pokontrastowym sygnału, o wymiarach około 10 x 12 x 8 mm, powodujące uwypuklenie przepony siodła ku górze i przemieszczenie szypuły przysadki nieco ku górze. Skrzyżowanie wzrokowe, zbiorniki nadsiodłowe i struktury zatok jamistych prawidłowe.
Leczenie operacyjne
Kraniotomia przezklinowa (2013 r.)
Badanie histopatologiczne:
gruczolak przysadki GH + alfa +, MIB1 <1%. SSTR2A +,
SSTR5 +/-, w mikroskopie elektronowym bogatoziarnisty
somatotropowy gruczolak. Mutacja AIP c.47G>A;p.R16H
Włączono do leczenia
SOMATULINE® AUTOGEL®
120 mg co 4 tygodnie
BADANIE KONTROLNE
MR przysadki (05.2021 r.)
Przysadka 11 x 11 x 7 mm. Zagłębianie się zbiornika nadsiodłowego w obręb przedniego płata przysadki. Przedni płat niezupełnie jednorodny, w części tylno-lewobocznej obszar hipointensywny – jak w badaniach poprzednich, zmiany pozabiegowe lub resztkowy miąższ gruczolaka. Szypuła zbacza na stronę lewą. Skrzyżowanie wzrokowe i zatoki jamiste prawidłowe.
CASE STUDY 2
Historia choroby
Kobieta 65 lat
Akromegalia rozpoznana w 45 roku życia.
Wykonano przezklinowe usunięcie guza przysadki.
Pooperacyjnie nie osiągnięto kontroli choroby.
Włączono do leczenia
SOMATULINE® AUTOGEL®
120 mg co 4 tygodnie
Łagodna hiperkalcemia po raz pierwszy wykryta w wieku 56 lat:
- wapń 2,61 mmol/L, (N:2,15-2,55 mmol/l),
- PTH 87,4 pg/mL, (N: 14,90-56,90 pg/mL),
- zwiększone wydalanie wapnia w moczu 7,01 mmol /24 h
Leczenie operacyjne
99mTc-MIBI (SPECT/CT): nie uwidoczniono ogniskowego gromadzenia znacznika.
USG jamy brzusznej (2015 r.): obustronne guzy nadnerczy
TK: guz prawego nadnercza: 25 × 16 × 21 mm i guz lewego nadnercza 13 mm
Mutacja MEN1.
Obustronne
guzy nadnerczy
Guz przysadki
MEN1
- Dziedziczenie autosomalne dominujące
- Mutacja inaktywująca w genie MEN1 zlokalizowanym na chromosomie 11q13 (mutacje germinalne, mozaikowe, de novo, somatyczne)
- Choroba ma wysoką (do 95%) penetrację, która wzrasta wraz z wiekiem. W 17% przypadków guzy związane z MEN1 pojawiają się przed ukończeniem 21. roku życia.
- Częstość występowania MEN1 szacuje się na 1:30 000 przypadków
- Charakterystyczne guzy to gruczolak przytarczyc, guz neuroendokrynny trzustki i gruczolak przysadki.
Thakker, R.V.; Newey , P.J.; Walls , G.V.; Bilezikian , J.; Dralle , H.; Ebeling , P.R.; Melmed , S.; Sakurai , A.; Tonelli , F.; Brandi , M.L. MEN1 2012 Guideline J. Clin . Endocrinol . Metab 2012
Bogusławska, Anna & Gilis Januszewska , Aleksandra & Korbonits , Marta. (2022). Genetics of Pituitary Adenomas Gilis
Januszewska, A.; Bogusławska, A.; Hasse Lazar, K.; Jurecka Lubieniecka , B.; Jarząb, B.; Sowa Staszczak , A.; Opalińska, M.; Godlewska, M.; Grochowska, A.; Skalniak , A.;
Hubalewska Dydejczyk, A. Heterogeneity of the Clinical Presentation of the MEN1 LRG_509 c.781C>T (p.Leu261Phe) Variant Within a Three Generation Family. Genes 2021, 12, 512.
https://doi.org/10.3390/genes12040512
Gilis Januszewska A., Trofimiuk Müldner M., Skalniak A., Hubalewska Dydejczyk A. (2021) Multiple Endocrine Neoplasia Type 1. In: Igaz P. ( eds ) Practical Clinical Endocrinology . Springer
CASE STUDY 3
Historia choroby
Kobieta 48 lat
- Bardzo nasilona kyfoskolioza.
- Hospitalizacja w Klinice Pulmonologii z powodu przewlekłej niewydolności oddechowej (01.2018 r.).
- Od 2001 r. wymagała podłączenia do respiratora, od 2012 r. zakwalifikowana do leczenia respiratorem w ramach zespołu domowego leczenia respiratorem.
RTG klatki piersiowej: nasilona kifoza utrudniająca ocenę pól płucnych. Płuco prawe prawie w całości przesłonięte przez cień kręgosłupa i śródpiersia. Zmiany osteolityczne w kościach, mogące odpowiadać meta.
Materiały dr A. Bogusławskiej.
Za pisemną zgodą pacjenta
PET z 18FDG:
aktywny metabolicznie obszar średnicy, około 18 mm w prawobocznej części siodła tureckiego
MR przysadki (04.2018r.)
W poszerzonym i pogłębionym siodle tureckim widoczna jest guzowata zmiana o wymiarach 27,5 x 18,5 x 23 mm [cor x sag x cc], o niejednorodnym sygnale, z dużą strefą zwyrodnienia torbielowatego w części lewobocznej. Zmiana modeluje i uwypukla kostne ograniczenia siodła tureckiego, wpuklając się do światła zatoki klinowej i uwypuklając nieznacznie powierzchnie stoku ku tyłowi. Zmiana wyrasta ok. 8mm ponad przeponę siodła w obręb zbiorników nadsiodłowych, modelując i unosząc skrzyżowanie wzrokowe, bardziej po stronie lewej, bez zmiany sygnału w jego obrębie. W widocznych początkowych odcinkach nerwy wzrokowe symetryczne, o prawidłowym sygnale. Zmiana wykazuje niejednorodny, wolno narastający w czasie charakter wzmocnienia kontrastowego w zakresie komponentu litego. Obraz MR odpowiada makrogruczolakowi przysadki. Zmiana po stronie prawej wrasta w obręb prawej zatoki jamistej obejmując mankietem >180 st. obwodu RICA, bez zmiany sygnału w jej obrębie. Po stronie lewej zmiana przylega do LICA obejmując do <180 st. obwodu naczynia, bez ewidentnych cech naciekania. Płat tylny jest przemieszczony nadsiodłowo i na stronę lewą, spłaszczony w wymiarze strzałkowym.
Materiały dr A. Bogusławskiej.
Za pisemną zgodą pacjenta
Konsultacja okulistyczna:
pole widzenia prawidłowe.
Rozpoznanie:
Włączono do leczenia
SOMATULINE® AUTOGEL®
120 mg co 4 tygodnie
Przezklinowy zabieg usunięcia makrogruczolaka przysadki (11.2019 r.)
Badanie hist.pat. gruczolaka przysadki:
chromogranina + Ki67 ok.1%,
p-53 -,
synaptophysin+
SKUTECZNE ZMNIEJSZENIE WIELKOŚCI GUZA
(badanie PRIMARYS)
U większości wcześniej nieleczonych pacjentów z makrogruczolakami odnotowano istotną redukcję objętości guza (≥20%), po zastosowaniu Somatuline® Autogel® 120 mg co 4 tygodnie*.
Odsetek uprzednio nieleczonych pacjentów z ≥20% redukcją objętości guza
Tydzień 12.
54,1% pacjentów
(95% CI 43.0 to 65.0%)
Tydzień 48./LVA
62,9% pacjentów
(95% CI 52.0 to 72.9%)
*Wyniki badania PRIMARYS- 48 tygodniowej wieloośrodkowej, otwartej, jednoramiennej próby z udziałem wcześniej nieleczonych pacjentów z makrogruczolakiem (N=90) CI = przedział ufności (ang. confidence interval ); LVA = ostatnia dostępna wartość odnotowana po rozpoczęciu udziału w badaniu
Caron PJ et al. J Clin Endocrinol Metab 2014;99(4):1282 90.
Choroby współistniejące:
- Przewlekła niewydolność krążenia NYHA II/III
- Samoistne (pierwotne) nadciśnienie
- Przewlekła niewydolność oddechowa hipoksemiczno-hiperkapniczna; domowa respiratoroterapia
- Nadciśnienie płucne
- Kifoskolioza
- Kamica nerki lewej
- Torbiel nerki lewej
- Hiperkalcemia w trakcie diagnostyki
- Wole. Zmiany ogniskowe tarczycy w trakcie obserwacji
- Subkliniczna nadczynność tarczycy
- Zaburzenia lękowe
- Przepuklina pępkowa
- Choroba wrzodowa
- Kamica pęcherzyka żółciowego
Zmiany kostne i zaburzenia gospodarki wapniowo fosforanowej
Badanie WBS AP+PA:
Zwiększone gromadzenie znacznika w topografii zmian zwyrodnieniowych i przeciążeniowych stawów kręgosłupa oraz żeber wynikający w pierwszej kolejności ze zmian zwyrodnieniowych.
Materiały dr A. Bogusławskiej.
Za pisemną zgodą pacjenta
Badania biochemiczne (04.2022 r.):
Wapń 2.79 mmol /l [2,15-2,55] H
Fosfor 0.77 mmol /l [0,81-1,45] L,
Witamina D total 25(OH) 48.10 ng /ml [30,00-80,00]
Parathormon 87.90 pg /ml [14,90-56,90] H
Fosfataza alkaliczna 72 U/I [35-104],
Klinicznie: kamica nerkowa
Czy to pierwotna nadczynność przytarczyc?
Wydalanie wapnia i fosforu w DZM w normie
SPECT/CT:
Badaniem SPECT/CT szyi i śródpiersia nie uwidoczniono typowego dla gruczolaka gromadzenia radioznacznika w topografii przytarczyc.
Materiały dr A. Bogusławskiej.
Za pisemną zgodą pacjenta
Zaburzenia czynności tarczycy
Biochemicznie:
Subkliniczna nadczynność tarczycy,
dodatnie miano ATPO, ATG, ujemne TRAB
USG tarczycy (03.09.2020r.):
Objętość: 32,4 ml.
Echogram miąższu: niejednorodny.
Zmiany ogniskowe: PL: obszar hipoechogenny, nieostro
odgraniczony od pozostałego miąższu tarczycy o wym. 0,7×0,6×0,7 cm;
typ unaczynienia: brak. Poza tym echogram obu płatów niejednorodny, bez ewidentnie
wyodrębniających się zmian ogniskowych. Ukrwienie miąższu obu płatów
w badaniu PD prawidłowe. Okoliczne węzły chłonne: niepodejrzane
Plamy cafe au lait
Kliniczne podejrzenie zespołu
McCune’a-Albright’a
KRYTERIA DIAGNOSTYCZNE ZESPOŁU McCune’a-Albright’a1:
- dysplazja włóknista kości2,
- barwnikowe zmiany skórne typu cafe au lait3,
- patologia jąder z lub bez gonadotropino-zależnego przedwczesnego pokwitania,
- patologia tarczycy z lub bez nadczynności,
- nadmiar hormonu wzrostu,
- hiperkortyzolizm noworodkowy.
1. Dwa lub więcej wskazują na diagnozę FD/MAS.
2. Obecność izolowanej zmiany monostatycznej przy nieobecności cech pozaszkieletowych wymaga biopsji dla potwierdzenia diagnozy.
3. Hiperpigmentacja o nieregularnych obrysach głównie w środkowych partiach ciała.
Spencer T, Pan KS, Collins MT, Boyce AM. The Clinical Spectrum of McCune Albright Syndrome and Its Management. Horm Res Paediatr . 2019;92(6):347 356. doi:10.1159/000504802
BADANIE GENETYCZNE
- germinalny, heterozygotyczny wariant GNAS1 NM_000516.7:c.531-13_531 10del-delecja 4 nukleotydów, zlokalizowany w intronie 6
- Badanie tkanki guza w kierunku mutacji aktywującej GNAS ujemne
- Badanie genetyczne w kierunku mutacji MEN1 i CDKN1b ujemne
ALE
negatywny test w kierunku mutacji GNAS nie wyklucza FD/MAS.
Spencer T, Pan KS, Collins MT, Boyce AM. The Clinical Spectrum of McCune Albright Syndrome and Its Management. Horm Res Paediatr . 2019;92(6):347 356. doi:10.1159/000504802
PODŁOŻE GENETYCZNE AKROMEGALII
- Główne determinanty poszukiwań genetycznego tła akromegalii to wiek w chwili rozpoznania, wywiad rodzinny, oraz manifestacje pozaprzysadkowe
- Badanie w kierunku mutacji AIP powinno się wykonywać u pacjentów o wczesnym początku choroby i/lub wywiadem rodzinnym FIPA
- Badanie w kierunku mutacji MEN1 i CDKN1B jest wskazane u osób z wywiadem rodzinnym w kierunku MEN1/MEN4 i/lub wywiadem kamicy nerkowej, guzów neuroendokrynnych, guzów przysadki
- Poszukiwanie zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej powinno być przeprowadzone w chwili rozpoznania akromegalii, a następnie w prowadzone w trakcie regularnych kontroli
- Zespół Mccune- Albright’a jest zazwyczaj diagnozowany na podstawie objawów klinicznych.
- Ujemny wynik badania genetycznego nie wyklucza diagnozy zespołu Mccune- Albright’a.
Przygotowano na podstawie Case study wygłoszonego 01 lipca 2022 r. przez dr Annę Bogusławską podczas konferencji: XXVI Kurs Kształcenia Ustawicznego z Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Metabolicznych.
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych:
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Działania niepożądane można zgłaszać za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309, adres www: https://smz.ezdrowie.gov.pl Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu lub przedstawicielowi podmiotu odpowiedzialnego.
Somatuline AUTOGEL, 60 mg, 90 mg, 120 mg (Lanreotyd), roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce; SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY: Lanreotyd 60 mg, 90 mg, 120 mg (w postaci lanreotydu octanu). Każda ampułko-strzykawka zawiera przesycony roztwór lanreotydu octanu w postaci zasady, o stężeniu odpowiadającym 0,246 mg lanreotydu na 1 mg roztworu, co zapewnia rzeczywistą dawkę lanreotydu w jednej iniekcji wynoszącą odpowiednio 60 mg, 90 mg lub 120 mg. POSTAĆ FARMACEUTYCZNA: Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce. Biały do jasnożółtego, lepki, przesycony roztwór. WSKAZANIA DO STOSOWANIA: – w długotrwałym leczeniu chorych na akromegalię, gdy stężenie krążącego hormonu wzrostu (GH) i (lub) insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1) pozostają nieprawidłowe po operacji i (lub) radioterapii oraz u pacjentów, u których nie jest możliwe przeprowadzenie operacji chirurgicznej i (lub) zastosowanie radioterapii. Celem postępowania terapeutycznego w akromegalii jest obniżenie …
stężeń GH i IGF-1, i o ile jest to możliwe, doprowadzenie ich do wartości prawidłowych; – w leczeniu objawów związanych z akromegalią; – w leczeniu guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych (GEP-NET) G1 i części guzów G2 (indeks Ki67 do maksymalnie 10%) środkowej części prajelita, trzustki lub nieznanego pochodzenia, po wykluczeniu ognisk pierwotnych w końcowej części prajelita, u dorosłych pacjentów z nieoperacyjnymi guzami miejscowo zaawansowanymi lub z przerzutami; – w leczeniu objawów związanych z guzami neuroendokrynnymi. DAWKOWANIE I SPOSÓB PODAWANIA: Produkt leczniczy Somatuline Autogel dostępny jest w trzech dawkach: 60 mg, 90 mg i 120 mg lanreotydu. Akromegalia: Zalecana dawka początkowa wynosi od 60 do 120 mg podawana co 28 dni. Następnie należy dostosować dawkę leku w zależności od odpowiedzi pacjenta (mierzonej złagodzeniem objawów i (lub) obniżeniem stężeń GH i (lub) IGF-1). W przypadku nieuzyskania pożądanej odpowiedzi, dawkę leku można zwiększyć. Dawkę można zwiększyć, jeśli stężenie GH przekracza 2,5 ng/ml. W przypadku stężeń GH w zakresie od 2,5 ng/ml do 1 ng/ml, dawkę można utrzymać, jeśli zależny od wieku poziom IGF-1 jest prawidłowy. W przypadku uzyskania całkowitej kontroli ( obniżenie stężenia GH poniżej 1 ng/ml, normalizacja stężenia IGF-1 i (lub) ustąpienie objawów) dawkę leku można zmniejszyć. U pacjentów, u których analog somatostatyny zapewnia dobrą kontrolę objawów choroby, produkt leczniczy Somatuline Autogel można wstrzykiwać w dawce 120 mg co 42 lub56 dni. Na przykład, u pacjentów, u których uzyskano dobrą kontrolę za pomocą produktu leczniczego Somatuline Autogel w dawce 60 mg podawanej co 28 dni, można kontynuować leczenie produktem leczniczym Somatuline Autogel w dawce 120 mg podawanej co 56 dni, a u pacjentów, u których uzyskano dobrą kontrolę podając produkt leczniczy Somatuline Autogel w dawce 90 mg co 28 dni, można kontynuować leczenie produktem leczniczym Somatuline Autogel w dawce 120 mg co 42 dni. Długoterminowe monitorowanie objawów oraz stężeń GH i IGF-1 należy prowadzić zgodnie ze wskazaniami klinicznymi. Leczenie objawów związanych z guzami neuroendokrynnymi Zalecana dawka początkowa wynosi od 60 do 120 mg podawana co 28 dni. Następnie należy dostosować dawkę indywidualnie w zależności od stopnia ustąpienia objawów. Maksymalna zalecana dawka to 120 mg co 28 dni. U pacjentów, u których analog somatostatyny zapewnia dobrą kontrolę objawów choroby, produkt leczniczy Somatuline Autogel można wstrzykiwać w dawce 120 mg co 42 lub 56 dni. Na przykład, u pacjentów, u których uzyskano dobrą kontrolę za pomocą produktu leczniczego Somatuline Autogel w dawce 60 mg podawanej co 28 dni, można kontynuować leczenie produktem leczniczym Somatuline Autogel w dawce 120 mg podawanej co 56 dni, a u pacjentów, u których uzyskano dobrą kontrolę podając produkt leczniczy Somatuline Autogel w dawce 90 mg co 28 dni, można kontynuować leczenie produktem leczniczym Somatuline Autogel w dawce 120 mg co 42 dni. Należy ściśle monitorować objawy po zmianie leczenia obejmującej dłuższe odstępy między dawkami. Leczenie guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych (GEP-NET) G1 i części guzów G2 (indeks Ki67 do maksymalnie 10%) środkowej części prajelita, trzustki lub nieznanego pochodzenia, po wykluczeniu ognisk pierwotnych w końcowej części prajelita, u dorosłych pacjentów z nieoperacyjnymi guzami miejscowo zaawansowanymi lub z przerzutami. Zalecana dawka to jedno wstrzyknięcie produktu leczniczego Somatuline Autogel 120 mg podawane co 28 dni. Leczenie produktem leczniczym Somatuline Autogel 120 mg należy prowadzić tak długo, jak jest to konieczne w celu kontroli guza. Zaburzenia czynności nerek i (lub) wątroby: U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby nie jest konieczne dostosowanie dawki ze względu na szeroki zakres dawek terapeutycznych lanreotydu. Pacjenci w podeszłym wieku: U pacjentów w podeszłym wieku nie jest konieczne dostosowanie dawki ze względu na szeroki zakres dawek terapeutycznych lanreotydu. Dzieci i młodzież: Nie określono bezpieczeństwa ani skuteczności stosowania produktu leczniczego Somatuline Autogel u dzieci i młodzieży. Sposób podawania: Produkt leczniczy Somatuline Autogel należy wstrzykiwać głęboko podskórnie w górny zewnętrzny kwadrant pośladka lub w górną zewnętrzną część uda. W przypadku pacjentów, którzy otrzymują stałą dawkę produktu Somatuline Autogel oraz po odpowiednim przeszkoleniu przez pracownika służby zdrowia, produkt może być podany samodzielnie przez pacjenta lub przez przeszkoloną osobę. W przypadku samodzielnego podania leku iniekcje należy podawać w górną, zewnętrzną powierzchnię uda. Decyzję dotyczącą tego, czy pacjent może wykonywać iniekcje samodzielnie, czy powinna je podawać przeszkolona osoba, powinien podjąć pracownik służby zdrowia. Niezależnie od miejsca wykonania iniekcji, nie należy przy tym tworzyć fałdu skóry, a igłę należy wprowadzać w sposób zdecydowany, na całą jej długość, prostopadle do powierzchni skóry. Iniekcje należy podawać naprzemiennie po lewej i prawej stronie ciała. PRZECIWWSKAZANIA: Nadwrażliwość na substancję czynną, somatostatynę, pochodne peptydy lub na którąkolwiek substancję pomocniczą SPECJALNE OSTRZEŻENIA I ŚRODKI OSTROŻNOŚCI DOTYCZĄCE STOSOWANIA: Kamica żółciowa i powikłania kamicy żółciowej Lanreotyd może hamować motorykę pęcherzyka żółciowego i przyczyniać się do powstawania kamieni żółciowych. Dlatego pacjenci mogą wymagać okresowego monitorowania. W przypadku długotrwałego leczenia zaleca się wykonywanie badania echograficznego pęcherzyka żółciowego przed leczeniem oraz co 6 miesięcy. Po wprowadzeniu leku do obrotu, u pacjentów leczonych lanreotydem zgłaszano przypadki komplikacji związanych z tworzeniem się kamieni żółciowych takie jak zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie dróg żółciowych i zapalenie trzustki, wymagające cholecystektomii. W przypadku podejrzenia powikłań związanych z kamicą żółciową należy przerwać stosowanie lanreotydu i wdrożyć odpowiednie leczenie. Hiperglikemia i hipoglikemia Badania farmakologiczne przeprowadzone na zwierzętach i u ludzi wykazały, że lanreotyd, podobnie jak somatostatyna i jej analogi, może hamować wydzielanie insuliny i glukagonu. W związku z tym u pacjentów leczonych lanreotydem może wystąpić hipoglikemia lub hiperglikemia. Rozpoczynając leczenie lanreotydem, należy kontrolować stężenie glukozy we krwi, a gdy dawka zostanie zmieniona należy odpowiednio zmodyfikować leczenie przeciwcukrzycowe. Niedoczynność tarczycy W trakcie leczenia lanreotydem pacjentów z akromegalią obserwowano niewielkie zmniejszenie czynności gruczołu tarczowego, chociaż wystąpienie klinicznej niedoczynności tarczycy jest rzadkie. O ile jest to wskazanie kliniczne, należy przeprowadzić badania oceniające czynność tarczycy. Bradykardia Podczas leczenia lanreotydem u pacjentów bez wcześniejszych zaburzeń kardiologicznych może dojść do zwolnienia akcji serca, które jednak nie musi prowadzić do przekroczenia progu bradykardii. U pacjentów z chorobą serca przed włączeniem lanreotydu może wystąpić bradykardia zatokowa. U pacjentów z bradykardią należy zachować ostrożność przy rozpoczynaniu leczenia lanreotyde. Czynność trzustki U niektórych pacjentów leczonych lanreotydem z powodu guzów neuroendokrynnych przewodu pokarmowego i trzustki obserwowano zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki (ang. pancreatic exocrine insufficiency – PEI ). Objawy PEI mogą obejmować stolce tłuszczowe, luźne stolce, wzdęcia brzucha i utratę masy ciała. U pacjentów z tymi objawami należy rozważyć badania przesiewowe i odpowiednie leczenie PEI zgodnie z wytycznymi klinicznymi. Monitorowanie guza przysadki mózgowej U pacjentów z akromegalią stosowanie lanreotydu nie zwalnia z konieczności monitorowania objętości guza przysadki mózgowej. DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE: Działania niepożądane, zgłaszane w badaniach klinicznych u pacjentów z akromegalią oraz guzami neuroendokrynnymi (GEP-NET), leczonych lanreotydem, wymieniono w tabeli z podziałem na odpowiednie układy i narządy, zgodnie z następującą klasyfikacją: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1 /10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Najczęściej występujące działania niepożądane podczas leczenia lanreotydem to zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego (najczęściej zgłaszano biegunkę i ból brzucha, przemijający zwykle o nasileniu łagodnym do umiarkowanego), kamicę żółciową (często bezobjawową) oraz reakcje w miejscu podania (ból, guzek lub stwardnienie). Profil działań niepożądanych jest podobny przy stosowaniu tego leku we wszystkich wskazaniach. Zaburzenia układu immunologicznego: częstość nieznana: reakcje alergiczne (w tym obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, nadwrażliwość); Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: często: hipoglikemia, zmniejszenie apetytu**, hiperglikemia, cukrzyca; Zaburzenia psychiczne: niezbyt często: bezsenność*; Zaburzenia układu nerwowego: często: ból głowy, zawroty głowy, ospałość**; Zaburzenia serca: często: bradykardia zatokowa*; Zaburzenia naczyniowe: niezbyt często: uderzenia gorąca*; Zaburzenia żołądka i jelit: Bardzo często: biegunka, wolne stolce*, ból brzucha; często: nudności, wymioty, zaparcia, wzdęcia, uczucie pełności, uczucie dyskomfortu w brzuchu*, dyspepsja, biegunka tłuszczowa**; niezbyt często: nieprawidłowe zabarwienie stolca*; częstość nieznana: zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki, zapalenie trzustki; Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: bardzo często: kamica żółciowa; poszerzenie przewodów żółciowych*; częstość nieznana: zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie dróg żółciowych; Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: często: łysienie, hipotrychoza*; Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: często: ból mięśniowo-szkieletowy**, ból mięśniowy**; Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: często: astenia, zmęczenie, reakcje w miejscu podania (ból, zgrubienie, stwardnienie, guzek, świąd), częstość nieznana: ropień w miejscu wstrzyknięcia; Badania diagnostyczne: często: wzrost aktywności ALAT*, nieprawidłowa aktywność AspAT*, nieprawidłowe stężenie ALAT*, wzrost stężenia bilirubiny we krwi*, wzrost stężenia glukozy we krwi*, wzrost stężenia hemoglobiny glikozylowanej*, zmniejszenie masy ciała, zmniejszenie aktywności enzymów trzustkowych**; niezbyt często: wzrost aktywności AspAT*, wzrost aktywności fosfatazy zasadowej we krwi*, nieprawidłowe stężenie bilirubiny we krwi*, spadek stężenia sodu we krwi* – * na podstawie badań przeprowadzonych z udziałem pacjentów z akromegalią; ** na podstawie badań przeprowadzonych z udziałem pacjentów z guzami GEP-NET; Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych: Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych, Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: +48 22 49 21 301, Faks: +48 22 49 21 309, Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl PODMIOT ODPOWIEDZIALNY: Ipsen Pharma, 70 rue Balard, 75015 Paris, Francja. INFORMACJI O LEKU UDZIELA: IPSEN Poland Sp. z o.o., ul. Chmielna 73, 00-801 Warszawa, tel.: (22) 653 68 00, fax: (22) 653 68 22. Numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu: 10944 (Somatuline AUTOGEL, 60 mg), 10945 (Somatuline AUTOGEL, 90 mg), 10946 (Somatuline AUTOGEL, 120 mg); KATEGORIA DOSTĘPNOŚCI: Produkt leczniczy wydawany z przepisu lekarza – Rp.; Lek umieszczony w wykazie leków refundowanych* w chorobach przewlekłych we wskazaniach: a) Akromegalia; Leczenie objawów hipersekrecji występujących w przebiegu nowotworów neuroendokrynnych: Somatuline Autogel 120 mg: cena detaliczna 5956,55 PLN; odpłatność dla pacjenta – 4,27 PLN; Somatuline Autogel 90 mg: cena detaliczna 4512,36 PLN; odpłatność dla pacjenta – 48,15 PLN; b) Leczenie guzów neuroendokrynnych żołądkowo-jelitowo-trzustkowych GEP-NET G1 i części G2 (index Ki67 do maksymalnie 10%) środkowej części prajelita, trzustki, po wykluczeniu ognisk pierwotnych w końcowej części prajelita, u dorosłych pacjentów z nieoperacyjnymi guzami miejscowo zaawansowanymi lub z przerzutami: Somatuline Autogel 120 mg: cena detaliczna 5956,55 PLN; odpłatność dla pacjenta – 0,00 PLN; Somatuline Autogel 90 mg: cena detaliczna 4512,36 PLN; odpłatność dla pacjenta – 44,95 PLN. Przed zastosowaniem należy zapoznać się z zatwierdzoną Charakterystyką Produktu Leczniczego. Data ostatniej aktualizacji Charakterystyki Produktu Leczniczego: 01.04.2025 r.*Obwieszczenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu refundowanych leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
